Στις 11 Νοεμβρίου 2017 έφυγε από τη ζωή η Φώφη Μπουλούτα. Μια εξαιρετική εκπαιδευτικός, μια αγαπημένη συνάδελφος, μια γυναίκα που βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν άνισο συσχετισμό δυνάμεων, επειδή επέλεξε να υπερασπιστεί την επαγγελματική της συνείδηση και την αρχή της ισονομίας.
Η Φώφη υπηρέτησε επί 21 χρόνια ως καθηγήτρια Φυσικών Επιστημών στο Κολλέγιο Αθηνών. Έγινε ηρωίδα σε μια υπόθεση που συγκλόνισε την εκπαιδευτική κοινότητα και ανέδειξε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τα όρια της εργοδοτικής εξουσίας στην ιδιωτική εκπαίδευση. Το 2012 έκανε την επιλογή κάθε ευσυνείδητου εκπαιδευτικού. Προτίμησε να ασκήσει έντιμα το λειτούργημά της, ακόμη κι αν αυτό θα την έφερνε σε σύγκρουση με ισχυρούς γονείς ή με την διοίκηση του σχολείου της.
Ακολούθησε μια πολυετής και άνιση εργασιακή και διοικητική αντιπαράθεση. Παρά την πολυετή προσφορά της, την επαγγελματική της διαδρομή και τα θετικά στοιχεία αξιολόγησής της, η εργασιακή της σχέση με το σχολείο διακόπηκε. Η υπόθεση ανέδειξε ένα ζήτημα που υπερβαίνει κατά πολύ την προσωπική περιπέτεια μιας εκπαιδευτικού: ποια είναι τα πραγματικά όρια του διευθυντικού δικαιώματος; Μπορεί ένας εκπαιδευτικός να ασκεί ανεμπόδιστα τα καθήκοντά του, όταν η εφαρμογή των κανόνων και η συνέπεια στην επαγγελματική του ευθύνη έρχονται σε σύγκρουση με ισχυρά συμφέροντα;
Η Φώφη δεν εγκατέλειψε τον αγώνα της. Προσέφυγε στα αρμόδια όργανα, διεκδίκησε την εξέταση της υπόθεσής της και υπερασπίστηκε την επαγγελματική και προσωπική της αξιοπρέπεια. Μετά την απόλυσή της εργάστηκε ως αναπληρώτρια στη δημόσια εκπαίδευση, συνεχίζοντας να υπηρετεί το εκπαιδευτικό λειτούργημα.
Η υπόθεση της Φώφης δεν αφορά μόνο μια εκπαιδευτικό και την προσωπική της εργασιακή περιπέτεια. Αφορά ολόκληρο τον κλάδο των ιδιωτικών εκπαιδευτικών και τη διαχρονική προσπάθεια κατοχύρωσης της εργασιακής αξιοπρέπειας, της παιδαγωγικής αυτονομίας και της επαγγελματικής ανεξαρτησίας τους.
Δεν είναι τυχαίο ότι η ιστορία της συνδέθηκε με τις μεγάλες νομοθετικές μεταβολές στην ιδιωτική εκπαίδευση. Κάθε φορά που μεταβάλλεται το θεσμικό πλαίσιο, επανέρχεται στο προσκήνιο το ίδιο κρίσιμο ζήτημα: πώς διασφαλίζεται ότι ο εκπαιδευτικός δεν θα βρίσκεται εκτεθειμένος σε εργοδοτικές πιέσεις ή αντίποινα, όταν επιτελεί το έργο του με βάση την επαγγελματική του συνείδηση; Πώς προστατεύεται η παιδαγωγική του κρίση και η δυνατότητά του να εφαρμόζει τους κανόνες χωρίς να φοβάται τις συνέπειες;
Το σημαντικότερο συμπέρασμα από την υπόθεση της Φώφης είναι ότι η εργασιακή προστασία του εκπαιδευτικού δεν αποτελεί μια στενά συνδικαλιστική διεκδίκηση. Συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της εκπαίδευσης, την ισονομία μέσα στο σχολείο και την ίδια τη δυνατότητα του εκπαιδευτικού να ασκεί ανεξάρτητα το λειτούργημά του. Ένα σχολείο στο οποίο ο εκπαιδευτικός φοβάται να εφαρμόσει τους κανόνες δεν μπορεί να είναι ένα σχολείο που λειτουργεί με όρους ισότητας και δικαιοσύνης.
Η μνήμη της Φώφης Μπουλούτα μάς υπενθυμίζει ακριβώς αυτή την ευθύνη. Ο εκπαιδευτικός οφείλει να λογοδοτεί για το έργο του, αλλά πρέπει ταυτόχρονα να διαθέτει την απαραίτητη θεσμική προστασία, ώστε να μπορεί να ασκεί τα καθήκοντά του χωρίς να φοβάται ότι η συνέπεια, η παιδαγωγική του κρίση ή η συνδικαλιστική του δράση θα αποτελέσουν αιτία επαγγελματικής εξόντωσης.
Γι’ αυτό και δεν ξεχνάμε τη Φώφη. Δεν ξεχνάμε την εκπαιδευτικό που υπερασπίστηκε την ευθύνη της απέναντι στους μαθητές της. Δεν ξεχνάμε τη συνάδελφο που διεκδίκησε την αξιοπρέπειά της απέναντι σε έναν άνισο συσχετισμό δυνάμεων. Κυρίως, δεν ξεχνάμε ότι η υπεράσπιση των δικαιωμάτων των εκπαιδευτικών δεν μπορεί να εξαρτάται από το ποιος βρίσκεται απέναντί τους.
Εννέα χρόνια μετά, η υπόθεσή της παραμένει επίκαιρη. Όχι μόνο ως μια ανοιχτή πληγή για την εκπαιδευτική κοινότητα, αλλά και ως μια διαρκής υπενθύμιση ότι η ισονομία, η εργασιακή αξιοπρέπεια και ο σεβασμός στο εκπαιδευτικό λειτούργημα δεν είναι αυτονόητα. Κατακτώνται και διασφαλίζονται μέσα από θεσμούς, συλλογικούς αγώνες και τη διαρκή υπεράσπιση των δικαιωμάτων μας.
Η Φώφη είναι ακόμη εδώ. Στη μνήμη μας, στους αγώνες μας, στις αξίες που υπερασπίστηκε.
Δεν ξεχνάμε.
