Υπάρχουν κάποιοι εκπαιδευτικοί που, κακά τα ψέματα, ξεχωρίζουν. Για το ήθος, το όραμα, την προσωπικότητα, την προσφορά τους. Όταν έρχεται το πλήρωμα του χρόνου και εγκαταλείπουν το λειτούργημά τους, το κενό που αφήνουν είναι δυσαναπλήρωτο. Κενό παιδαγωγικό, κενό ανθρώπινο. Γιατί έχουν ακόμη πολλά να προσφέρουν, πολλά να μοιραστούν.
Ένας τέτοιος είναι ο σπουδαίος Παναγιώτης Μαμαλής, επί 3 δεκαετίες σχεδόν Καθηγητής Μαθηματικών στη Λεόντειο Σχολή Αθηνών. Ένας άνθρωπος με πολυεπίπεδη προσφορά παιδαγωγική, κοινωνική και φιλανθρωπική. Ένας άνθρωπος που έχει καταστήσει, ως Πρόεδρος, την Ένωση Αποφοίτων Λεοντείου ως την πιο δραστήρια ένωση αποφοίτων της χώρας. Ένας άνθρωπος που το τελευταίο διάστημα βοηθά και θα εξακολουθεί να βοηθά την Ομοσπονδία μας ως σύμβουλος για θέματα Τεχνητής Νοημοσύνης.
Δεν θα πούμε πολλά περισσότερα. Μίλησε με τη γλώσσα της ψυχής η συνάδελφός του, η εξαίρετη Ειρήνη Κατσάνη, στην τελετή της αφυπηρέτησής του και παραθέτουμε πιο κάτω την ομιλία της. Υιοθετούμε και εμείς την καταληκτική της φράση: Παναγιώτη, δεν είναι για σένα οι αποχαιρετισμοί. Τώρα αρχίζουν όλα!
“ΕΝΑΣ CHAOS COORDINATOR
Σεβαστοί φρερ,
Αξιότιμες κυρίες Διευθύντριες, αξιότιμοι κύριοι Διευθυντές,
Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,
Ο χρόνος είναι τύραννος. Εντός του πλαισίου χρόνου που μου δίδεται καλούμαι να παρουσιάσω έναν χειμαρρώδη ομιλητή -ορκισμένο εχθρό των χρονικών ορίων στις συνεδριάσεις-, έναν εξαιρετικό μαθηματικό, έναν πολύ αγαπητό συνάδελφο και Πρόεδρο της Ένωσης Αποφοίτων, έναν στυλοβάτη της Λεοντείου μα πάνω από όλα έναν βαθιά ηθικό και ευαίσθητο άνθρωπο. Είναι ο Παναγιώτης Μαμαλής.
Ο Παναγιώτης γεννηθείς το 1960 δηλώνει ευτυχής, γιατί στο Δημοτικό φοίτησε σε ένα από τα Δημόσια Σχολεία της Μεταρρύθμισης Παπανούτσου. Εκεί φωτισμένοι δάσκαλοι τού μεταλαμπάδευσαν την αγάπη για την εγκυκλοπαιδική γνώση. Ευγενές τέκνο της Λεοντείου από το 1972 ο Παναγιώτης υπήρξε μαθητής του σχολείου στην χρυσή εποχή του: οι αναμνήσεις του και οι -πάντα γλαφυρές- αφηγήσεις του από τα μαθητικά του χρόνια για τους συμμαθητές και καθηγητές, τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, την σχολική ζωή και καθημερινότητα στην δική μας σχολική καθημερινότητα συναρπάζουν και ζωντανεύουν. Αγαπημένο παιδί του frere Georges και του Κ. Παπαδάκη, καρδιακός φίλος από τα θρανία με τους εξαιρετικά επιτυχημένους Διευθυντές μας κ.κ. Κώστα Δημήτρη και Περπινιά Ιωσήφ, πρόεδρος (από τότε στα βάσανα…) του Φιλοπτώχου Μαθητή, λάτρης του ποδοσφαίρου αμφιταλαντευόταν μεταξύ Θετικών και Θεωρητικών επιστημών. Τον κερδίζουν τα Μαθηματικά και ιδίως η Γεωμετρία που λατρεύει.
Παραμένοντας όμως πάντα λιγυρός ομιλητής ο ίδιος χάρη στην φυσική ευγλωττία του αλλά και στην κλασική παιδεία που έλαβε από το σχολείο μας θα συνεχίζει να εκφράζεται δημόσια εντυπωσιάζοντας ως πολιτικοποιημένος, ανήσυχος φοιτητής του Μαθηματικού Αθήνας, όπου και εισάγεται το 1979. Είναι η έντονα φορτισμένη περίοδος της Μεταπολίτευσης, όταν ο Παναγιώτης Μαμαλής εντάσσεται στην τότε λεγόμενη Κεντροαριστερά αποτελώντας σημαντικό στέλεχος του Φοιτητικού Κινήματος.
Αναρωτήθηκα πολλές φορές λόγω αυτής της ικανότητάς του (αναρωτήθηκε άλλωστε και ο ίδιος περισσότερες): είναι μήπως ένας Φιλόλογος φυλακισμένος σε σώμα Μαθηματικού;
Αεικίνητος νέος ως πτυχιούχος πια Μαθηματικός ξεκινά την επαγγελματική του σταδιοδρομία συνεργαζόμενος με σπουδαία Φροντιστήρια της εποχής.
Το 1989 στο πλαίσιο της ενασχόλησής του με τον τότε δημοσιοποιημένο Χάρτη των Δικαιωμάτων του Παιδιού προσκαλείται επίσημα στην Ακτή Ελεφαντοστού, προκειμένου να πραγματοποιήσει ομιλίες σχετικά. Είναι ένα ταξίδι που τον σημαδεύει, γιατί αντιλαμβάνεται ότι ο άνθρωπος μπορεί να είναι ευτυχισμένος με το ελάχιστο. Ο Παναγιώτης ήταν λοιπόν από την νεαρή του ηλικία και είναι ένας άνθρωπος της δράσης και δεν θα θεωρηθεί κλισέ να φέρει τον τίτλο του ενεργού πολίτη που όχι απλώς ενδιαφέρεται αλλά βοηθά έμπρακτά τον συνάνθρωπο, ιδίως τον πάσχοντα. Εξ ου και η πρόσκληση στην μακρινή αυτή αφρικανική χώρα, εξ ου το γεγονός ότι από το 2001 αποτελεί μέλος του board ActionAid Ελλάδας, εξ ου και η πολυεπίπεδη φιλανθρωπική δράση του ως προέδρος Συλλόγου Αποφοίτων που θα αναφερθεί σε πολύ λίγο. Ο Παναγιώτης Μαμαλής είναι άνθρωπος της ανιδιοτελούς προσφοράς, ένα πρότυπο ήθους και αυταπάρνησης για όλους μας, ένα πρόσωπο που όποιον και όπου μπορεί θα κάνει τα πάντα, για να βοηθήσει τηλεφωνώντας και ψάχνοντας, δίνοντας την ψυχή του μερικές φορές περισσότερο από όσο οι δυνάμεις του και οι συνθήκες το επιτρέπουν. Στον Παναγιώτη στρεφόμαστε όλοι -συνάδελφοι και απόφοιτοι-, για να μας συντρέξει για λόγους υγείας αναζητώντας θαλάμους και κρεββάτι σε νοσοκομεία ή αίμα, για λόγους επαγγελματικής αποκατάστασης, αναζήτησης στέγης και τόσων άλλων…
Τελικά θα προσληφθεί στο Λεόντειο Λύκειο Πατησίων το 2002 επί Διευθύνσεως φρερ Francois και κου Περπινιά, όπου και θα εργαστεί για τα επόμενα σχεδόν 30 χρόνια δημιουργώντας παράλληλα λαμπρή οικογένεια, καθώς με την σύζυγό του Γιώτα θα αποκτήσουν την χαρισματική Σοφία. Η απόκτηση του παιδιού του αλλά και η επιστροφή στο σχολείο του, εκεί από όπου ξεκίνησε, νοηματοδοτούν εκ νέου την ζωή του και τον ωθούν σε δράση. Δεν θα μακρηγορήσω απαριθμώντας πλείστες όσες προτάσεις, σχέδια, πρωτοβουλίες του. Θα εστιάσω μόνο σε λίγα κομβικής σημασίας σημεία:
- Διοργανώνει λίγες μόνο μέρες μετά το Ψήφισμα της Ε.Ε. για το bullying το μακρινό 2003 την πρώτη εκδήλωση που λαμβάνει χώρα στην Ελλάδα σχετικά με το -άγνωστο τότε- θέμα αυτό που στο μέλλον -όπως όλοι γνωρίζουμε- θα πάρει δραματικές διαστάσεις. Η εκδήλωση αυτή που συνιστά κίνηση πρωτοπορίας και παιδαγωγικό μέτρο πρόληψης θα πραγματοποιηθεί όχι κάπου μακριά αλλά στο Λεόντειο Πατησίων.
- Διατελεί Επόπτης Α! Λυκείου και Γ! Γυμνασίου για πολλά χρόνια αποτελώντας ένα πρόσωπο αναφοράς για τους μαθητές, έναν δάσκαλο που εμπνέει, έναν ιδιαίτερα αξιόλογο παιδαγωγικό σύμβουλο και συνοδοιπόρο εφήβων που με κάθε τρόπο του εξέφραζαν την εκτίμηση και το σεβασμό τους.
- Το 2010 αναλαμβάνουμε μαζί ένα πρωτότυπο επιδοτούμενο από την Ε.Ε. διαπολιτισμικό πρόγραμμα με θέμα: «Γεύσεις και Νότες που μας ενώνουν». Η φιλοσοφία του προγράμματος; Αν οι σημερινοί Έλληνες και Τούρκοι έφηβοι που κάθονται στα θρανία μάθουν τι τους ενώνει, ίσως, όταν γίνουν χειριστές της εξουσίας δεν θα προσκολληθούν στο τι τους χωρίζει οικοδομώντας ένα καλύτερο μέλλον για τις όμορες χώρες. Το θέμα καλύφθηκε από κορυφαία Μ.Μ.Ε. της χώρας και σχολιάστηκε με ενθουσιασμό. Οι μαθητές ζούσαν την καθημερινότητα σε ένα τουρκικό σχολείο και σε μία τουρκική οικογένεια, συνομιλούσαν με τον Οικουμενικό Πατριάρχη στο Φανάρι, συγκλονίζοντας ακόμα και τον εκπρόσωπο του Συλλόγου Γονέων που συνόδευε. Αυτό, γιατί η Κωνσταντινούπολη δεν ήταν μαθητική ανταλλαγή ή ταξίδι, ήταν εμπειρία. Η πνευματική ώσμωση με τον σεβαστό και αγαπημένο μας φρερ Ιγνάτιο που ο Πατριάρχης δις ετίμησε και τον μεγάλο μας δάσκαλο με Δ κεφαλαίο, αείμνηστο Μιλτιάδη Καψάλη έχει σφραγίσει την πορεία όλων μας.
- Το 2013 ο Παναγιώτης Μαμαλής έχει ήδη εκλεγεί Πρόεδρος Συλλόγου Αποφοίτων και έχει ήδη καταφέρει να αναστήσει έναν Σύλλογο σχεδόν σε καταστολή. Χάρη στις άοκνες προσπάθειές του από μερικές δεκάδες μέλη, ο Σύλλογος Αποφοίτων γιγαντώνεται. Τα μέλη ανέρχονται πλέον σε χιλιάδες, είναι ενεργά, επικοινωνούν μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δημιουργώντας σταδιακά έναν ιστό συνεργασίας με ενορχηστρωτή τον Παναγιώτη Μαμαλή. Τότε είναι που -με ολίγον θράσος- ο Παναγιώτης προσεγγίζει τον απόφοιτο εφοπλιστή Διαμαντή Διαμαντίδη. Ο κος Διαμαντίδης προχωρά χάρη στην ευγένεια και την επιμονή του Παναγιώτη σε δωρεά 220.000 ευρώ για την δημιουργία του Μουσείου Λεοντείου, ενός κομψοτεχνήματος αισθητικής, ιστορίας και πνευματικότητας. Βέβαια από τότε ο Παναγιώτης Μαμαλής δεν φείδεται χρόνου να ανατρέχει στο αρχειακό υλικό και στην βιβλιοθήκη του σχολείου, ακόμα και σε αρχεία του σχολείου που ανακαλύπτει σε υπαίθριες αγορές στοχεύοντας στον εμπλουτισμό των τεκμηρίων της ιστορίας του Λεοντείου.
- Ακολουθούν διάφορες εκδηλώσεις που σημειώνουν θεαματική επιτυχία:
-το 2014 reunion 1.500 αποφοίτων και άλλων 800 στα δύο Λεόντεια.
-εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας με ομιλητές 20 αποφοίτους διανοουμένους
-εκδήλωση για το ΑΙ και το επιχειρείν
-εκδήλωση για τα 100 χρόνια της Ένωσης Αποφοίτων
-εκδήλωση για τους άγνωστους ήρωες αποφοίτους της Κατοχής
-εκδήλωση για τον συγγραφέα και σκηνοθέτη Βακαλόπουλο.
- Γαλουχημένος από τα όσα οι φρερ μάς δίδαξαν δίνει βαρύτητα σε φιλανθρωπικές δράσεις:
-διοργανώνει γεύμα για 300 αστέγους
-προγραμματίζει και υλοποιεί αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στην Ουκρανία με την έναρξη του πολέμου
-συγκεντρώνει και αποστέλλει ανθρωπιστική βοήθεια 5 τόνων στην Συρία με το που ξεσπά ο καταστροφικός πόλεμος με αρωγό τον αδελφό του, όπως τον αποκαλεί κ. Πέτρο Κρητικό.
Ξεκινώντας αυτήν την ομιλία ανέφερα ότι ο χρόνος είναι δυνάστης. Είναι όμως και κριτής. Η ιστορία, όταν γράφεται, δεν αξιολογείται πάντα δίκαια ή αντικειμενικά. Χρειάζεται χρόνος, ώστε τα γεγονότα, οι πράξεις, οι αποφάσεις να φιλτραριστούν και να αξιολογηθούν. Είμαι σίγουρη ότι ο μελετητής της ιστορίας της Λεοντείου του μέλλοντος θα ξεχωρίσει την μορφή του Παναγιώτη Μαμαλή ανάμεσα σε άλλες μεγάλες μορφές. Δανείζομαι τα λόγια του μέγιστου Καποδίστρια «…εις το τέλος οι άνθρωποι δεν κρίνονται απ’ όσα εναντίον των γράφονται ή λέγονται, αλλ’ από τη μαρτυρία αυτών τούτων των πράξεών των.» Και είναι και οι πράξεις του Παναγιώτη Μαμαλή πολλές και η προσφορά του στο Λεόντειο διόλου ευκαταφρόνητη. Σε πολλά θέματα βέβαια, Παναγιώτη μου, υπήρξες όχι ρομαντικός και ονειροπόλος αλλά τολμώ να πω avant-garde, μπροστά από την εποχή μας, γεγονός που μπορεί να θεωρήθηκε υπερβολικό ή ακόμα και γραφικό. Η ιστορία θα φιλτράρει -και τολμώ να τονίσω με διάθεση προφητική- και θα αποδείξει ότι στα περισσότερα είχες δίκιο.
Είμαστε λοιπόν απλά τυχεροί όσοι στην πορεία αυτών των ετών τον γνωρίσαμε. Όμως νιώθουμε το λιγότερο ευτυχείς όσοι συνδεθήκαμε μαζί του με βαθιά φιλία. Οι νέοι συνάδελφοι ίσως πιστεύουν ότι υπερβάλλω, ας αναλογιστούν όμως την προσφορά του στο σχολείο μας και στους συναποφοίτους, συναδέλφους, συνανθρώπους. Δεν είναι μόνο ο δημιουργικός του νους, ούτε η ρηξικέλευθα συνδυαστική του σκέψη, ούτε καν οι πρωτότυπες, ενίοτε και αιρετικά πρωτότυπες ιδέες του, ούτε η ρητορική του δεινότητα. Είναι η αμίμητη ικανότητά του να αναμετριέται με το χάος και να το υποτάσσει. Αυτό που για όλους μας είναι χάος, για τον Παναγιώτη είναι ελεγχόμενο σύμπαν.
Παναγιώτη μου, φίλε της καρδιάς μου, αγαπητέ Πρόεδρε Συλλόγου Αποφοίτων, ας αφήσουμε τους αποχαιρετισμούς. Δεν είναι για σένα οι αποχαιρετισμοί. Τώρα αρχίζουν όλα!
